De parels van Panama: ontdek het land van het kanaal

Redactie Lonely Planet
De parels van Panama: ontdek het land van het kanaal

Panama is veel meer dan het bekende kanaal: de tropische regenwouden en ruige kusten onthullen een geschiedenis vol schatten en piraten.

Er hangt een spookachtige sfeer in de jungle, zweterig en klam. Het diepe gerommel van het onweer geeft een theatraal tintje aan een donker oud ezelpad. Brulapen schreeuwen in de boomtoppen en felgekleurde papegaaien vliegen door de takken boven ons. Ze zijn onrustig door de komende stortbui waarop het hele regenwoud lijkt te wachten. Beneden op de grond glibbert een slang over een knoop boomwortels en verstopt zijn dodelijke lichaam onder een hoopje rottende bladeren.

Ergens boven het bladerdak breken de donderwolken uit elkaar en heel even baant een straal zonlicht zich een weg door de wirwar van ranken en kruipers. Een zilveren gloed kruipt over de schimmelige stenen van het pad. Ingelijst door palmtakken en met een gigantische boomstam op de voorgrond lijkt het wel een gravure uit een eeuwenoud boek. Het enige dat er nog aan ontbreekt is een van de grote illustrators van rond de eeuwwisseling, zoals Howard Pyle of N.C. Wyeth, die er een paar van zijn kenmerkende piraten bij zou tekenen, of een paar arrogante conquistadores met puntige helmen en glanzende harnassen: dan heb je een prachtige kaftillustratie voor een avonturenboek met slangen, jungles en vergeten Inca-schatten.

Mistig en vochtig regenwoud in Panama | Foto: LuCaAr / iStock

In zo'n avontuur kun je hier zomaar terecht komen. Dit is ten slotte het echte werk: we wandelen 11 kilometer over de Camino de Cruces, de legendarische Spaanse schatroute over de landengte van Panama. Het pad was de setting voor een van de stoerste verhalen uit de gouden eeuw van de piraterij: de plundering van Panama-Stad door de piraat Henry Morgan in 1671.

Vele regenseizoenen zijn voorbijgegaan sinds Morgans tocht over de oude Camino de Cruces. De jungle is nog net even sinister, maar nu maakt het deel uit van het Parque Nacional Soberanía, een uitgestrekte wildernis die tegenwoordig beter bekendstaat om zijn pluimage dan zijn plunderwaar. Het park is wereldrecordhouder van het aantal verschillende vogelsoorten die op één dag gespot zijn: 525. En bij de rivier de Chagres, waar Morgan en zijn mannen ellendig moesten kamperen tussen de modder en de muggen, staat nu een vijfsterren-ecoresort. Op een halfuurtje rijden daarvandaan bevinden zich de luxe hotels, cafés en jazzbars van Casco Viejo, de koloniale wijk van Panama-Stad, waar ze helaas nog steeds geen Kapitein Morgan-rum serveren.

Een tweevingerige Hofmannluiaard beweegt langzaam door het bladerdak | Foto: Mark Read / Lonely Planet

Maar nergens zijn de veranderingen duidelijker dan langs de Chagres zelf. De rivier werd in 1913 ingedamd om het Gatúnmeer te vormen als deel van het Panamakanaal-project. Toen het gecreëerd werd, was het met zijn 425 km2 het grootste kunstmatige meer ter wereld. Het grootste gedeelte van Morgans route is nu overstroomd. Als je de route van de piraten wilt volgen, moet je het kanaal oversteken.

Al meer dan een miljoen schepen zijn door de meest indrukwekkende shortcut van de wereld gevaren sinds het Panamakanaal opende in 1914. Nu, op deze onweerachtige ochtend, ligt een toeristenboot genaamd Pacific Queen te wachten om hun voorbeeld te volgen. Op het dek zitten mensen in kleurige kledij en met Panamahoedjes als souvenir. Ze maken foto’s en kijken uit over het water naar de glinsterende skyline van Panama-Stad. Het lijkt meer op Singapore of Miami dan op de avontuurlijke havenstad uit de populaire verhalen. Er worden zoveel nieuwe kantoortorens gebouwd dat de lokale grappenmakers zeggen dat de (hijs)kraanvogel de harpij wel kan vervangen als nationale vogel van Panama.

De moderne metropolis Panama-Stad vanaf het oude district Casco Viejo, aan de overkant van de baai | Foto: Mark Read / Lonely Planet

De moderne stad is ver verwijderd van de oude piratentijd, maar ook van de bloeiende drugshandeltijd onder de militaire dictator Manuel Noriega, en van de invasie van de VS in 1989, die een eind maakte aan Noriega’s macht. Ooit was het haast synoniem met gevaar, maar tegenwoordig is Panama-Stad een van de meest kosmopolitische steden van Latijns-Amerika. Het is een blitse bankenhoofdstad en een trekpleister voor vastgoedmagnaten, projectontwikkelaars en gegoede Noord-Amerikaanse gepensioneerden die op zoek zijn naar de tropische zon, een emigrantenlevensstijl en een veilige haven om hun jachten aan te leggen buiten het bereik van de orkanen die de meeste Caribische belastinghavens bestoken.

‘Maak je maar geen zorgen, er komen hier nog genoeg zeerovers langs,’ lacht kapitein Winston Burgos. Hij stuurt het schip richting de grote stalen poorten van de Miraflores-sluizen. ‘Alleen dragen ze vandaag de dag instappers, komen ze aan in privévliegtuigen en hebben ze in plaats van papegaaien op hun schouders jaknikkers om zich heen die hun koffers voor ze dragen.’

Kapucijnaapjes laten hun witte gezicht vaak zien langs de Camino de Cruces | Foto: Mark Read / Lonely Planet

De overtocht door het kanaal duurt 10 uur. Als de stad eenmaal uit het zicht is verdwenen, lijkt het een reis door de tijd van de industrialisatie. Het kanaal snijdt dwars door de scheiding van de continenten, passeert een aantal sluizen en het uitgestrekte zilverachtige Gatúnmeer. Op het meer zien we eilanden met ongerept regenwoud, krokodillen die zonnebaden op zandstroken, schitterende papegaaien en kapucijnaapjes in de bomen aan de oever. De reis gaat verder door de Gatúnsluizen aan de andere kant van het meer, om uiteindelijk te eindigen in het heerlijk warme water van de Caribische Zee bij Colón.

Deze noordelijke toegangspoort van het kanaal is niet een stad om uitgebreid te verkennen, vooral niet met dure Nikon-apparatuur om je nek. Je kunt Colón beter links laten liggen en verder reizen langs de kust naar het westen. Hier vind je de pittoreske ruïnes op de kliffen van San Lorenzo, het Spaanse fort aan de monding van de rivier de Chagres dat kapitein Morgan geplunderd heeft op weg naar Panama-Stad. Reis hierna terug naar het oosten, voorbij Colón naar Portobelo, in de geschiedenis ook wel bekend als Puerto Bello, Portovelo of Portobello.

Meer Panama? Herbeleef de geschiedenis in Panamá Viejo 

Openingsbeeld: tzooka / iStock


Volg Lonely Planet op Instagram