Wandeltocht door Parijs: in de voetsporen van de flâneurs

Redactie Lonely Planet
Wandeltocht door Parijs: in de voetsporen van de flâneurs

Volg auteur Marcel Theroux in de voetsporen van de flâneurs – de intellectuelen, bon vivants en kunstenaren die in de 19de eeuw hun inspiratie zochten in de straten van Parijs.

Van Rue de Lyon naar Passage Jouffroy (3,7 km) | Kaartillustratie: Joe Davis / Lonely Planet magazine

Ter voorbereiding op deze wandeling heb ik een bezoekje gebracht aan Shakespeare and Company, de beroemde Engelstalige boekenwinkel van Parijs. Adam Biles, oorspronkelijk uit Bristol, staat er achter de balie en schrijft zelf ook. Hij heeft me een stapel boeken verkocht over de flaneur: The Invention of Paris: A History in Footsteps van Eric Hazan; The Other Paris van Luc Sante; The Flâneur: A Stroll Through the Paradoxes of Paris van Edmund White; en Flâneuse: Women Walk the City van Lauren Elkin. Uit deze boeken deduceer ik dat flaneren het tegenovergestelde is van de gehaaste, afvinkgerichte toeristenreizen. Het is een langzame, bedachtzame zwerftocht door de straten, het equivalent van rondneuzen in een boekenwinkel.

Een citaat van de dichter bij boekwinkel Shakespeare and Company | Foto: Adrienne Pitts / Lonely Planet

Na een kopje koffie in de Rue de Lyon volg ik de Rue Saint-Antoine door le Marais, de historische Joodse wijk van Parijs. Vlak bij de Rue Saint-Antoine liggen de Rue des Rosiers en de Rue Ferdinand Duval, die tot de 20ste eeuw bekend stond als Rue des Juifs: de Jodenstraat. Door de gentrificatie zijn er luxere winkeltjes gekomen, maar de Joodse nalatenschap is er nog steeds in de synagogen, koosjere restaurants, Hebreeuwse bordjes en boekwinkels. Een man met een keppel staat in de deuropening van Boulangerie Murciano, waarvandaan de heerlijke geur van verse bagels zich verspreid door de smalle straatjes van le Marais. Moeder en dochter Odile en Emma Schwak eten broodjes pastrami bij een ander boegbeeld van de Joodse identiteit: de bakkerij Sacha Finkelsztajn. Emma, die Japans studeert aan de universiteit, geeft haar eigen interpretatie van flaneren. Het betekent volgens haar dralen. Volgens haar moeder is Montmartre er de beste plek voor, maar Emma prefereert het Quartier Latin. 

De Passage des Panoramas is de oudste overdekte passage in Parijs en ligt tussen de Boulevard Montmartre en Rue Saint-Marc in het 2de arrondissement | Foto: Adrienne Pitts

Er is een onontkoombare bestemming voor de connaisseur van flaneren. Op een halfuurtje wandelen ligt de Passage des Panoramas, een overdekte winkelgalerij – naar verluid een van de oudste winkelcentra ter wereld – die een belangrijke rol heeft gespeeld in de cultus van de flaneur. De Duitse marxistische filosoof Walter Benjamin deed een groot onderzoek naar de 19de-eeuwse winkelgalerijen van Parijs, in de overtuiging dat ze het geheim van modern kapitalisme zouden onthullen. ‘De galerij is een stad,’ schreef hij. ‘Een wereld in het klein.’ Met de flaneurs als de bewoners van zijn miniatuurwereld. Hij zag ze als filosoof-detectives die rondzwierven en inzicht verwierven over de ware aard van het moderne leven. De Passage des Panoramas is tegenwoordig met de niet bij elkaar passende tegels en een stoflaagje op de ooit zo innovatieve gaslampen niet meer het nieuwste van het nieuwste op consumptiegebied, maar er hangt wel een heel bijzondere sfeer. In de glazen overkapping fladderen duiven heen en weer en de zijgangen zijn licht melancholisch. De hoofdroute is nog steeds druk, 200 jaar na het begin van de winkelrevolutie. De Passage herbergt allerlei ongewone winkels, zoals postzegelverzamelaars, kostuumjuweliers en specialisten in vintage ansichtkaarten. Een paar nieuwe restaurants en Noglu, een glutenvrije patisserie, wijzen erop dat het complex zich alweer opnieuw aan het uitvinden is.

Winkelmanager Aku Sato | Foto: Adrienne Pitts / Lonely Planet

Tegenover de Boulevard Montmartre ligt nog een overdekte galerij, de Passage Jouffroy. Aan de rechterkant ervan zit de stijlvolle Galerie Fayet, de laatste wandelstokkenmaker van Parijs. ‘Wij zijn het symbool van de flaneur!’ Roept winkelmanager Ako Sato. Ze is Parisienne en dankt haar achternaam aan haar Japanse vader. Ik breng drie kwartier met haar door en kom alles te weten over het samenspel van de Franse geschiedenis, de kunst van het flaneren en wandelstokken. Ze vertelt dat de wandelstok altijd een modeaccessoire was: je kon ermee poseren, paraderen, aanwijzen en wenken, maar er nooit op steunen, zoals op een kruk. Het was een teken dat de eigenaar het meest begeerde goed van allemaal bezat: vrije tijd. ‘Ik houd van flaneren,’ verzucht Ako, ‘maar ik heb er geen tijd voor. Je neemt de tijd om te zien, te ademen, te ontdekken. Je bekijkt dingen die je niet ziet als je je ergens naartoe haast, en Parijs heeft zoveel te bieden!’

Wil je verder flaneren door Parijs? Je leest het hele artikel, met nog meer routes, in het nieuwste Lonely Planet magazine. Deze kun je hier bestellen. 

Openingsbeeld: Adrienne Pitts


Volg Lonely Planet op Instagram