Reis terug in de tijd op het platteland van Moldavië

Redactie Lonely Planet

Langs de wegen van Chişinău denderen de vrachtwagens voorbij en dansen motoren over de vier rijstroken. Terwijl dit drukke verkeer aan ons voorbij schiet, loodst mijn reismaatje ons vol concentratie uit de hoofdstad van Moldavië. Als we het centrum uit zijn, verandert het verstikkende verkeer in wegen bereden door paarden met kar. 

Plotseling lijkt de moderne wereld mijlenver. Tussen de lage heuvels van Moldavië liggen weilanden waar koeien grazen en boeren water uit de waterput langs de weg hijsen. Paardenkarren vol hooi denderen voorbij in een goed tempo – en ik heb het gevoel dat ze steviger zijn dan onze kleine huurwagen…

Een land vergeten door tijd

Ondanks goedkope vluchten vanuit West-Europa naar Chişinău, komen de toeristen (nog) niet massaal naar dit stukje land tussen Roemenië en Oekraïne. Tijdens WOII maakte Moldavië vijf decennia lang deel uit van de Sovjet-Unie, en tot nu wordt het land nog steeds geassocieerd met deze donkere periode in de geschiedenis. Natuurlijk zijn er in Chişinău nog overblijfselen uit het Sovjet-tijdperk terug te vinden – zoals het verwaarloosde Strada Circului 33 en de tanks buiten het Army Museum – maar de stad wordt opgefrist door parken met fonteinen en met bomen omzoomde promenades. 

Maar als Chişinău al aanvoelt alsof je in de jaren 70 beland bent, dan is de tijd in de rest van Moldavië eeuwen geleden blijven stilstaan. Tijdens onze rit in noordelijke richting stappen vrouwen met sjaals om het hoofd de weg op en zwaaien ze met handgeplukte bloemen. Ze verkopen deze veldbloemen aan de voorbijkomende automobilisten, maar even lijkt het alsof ze ons wenken naar het platteland dat voor eeuwig gevangen zit in de tijd.  

Het historische complex van Orheiul Vechi | Foto: deepbluero / iStock

Oud Orhei: wandelen op verlaten wegen

Onze bestemming is Orhei, een gemeente met weilanden en bossen, zo’n 45 km ten noorden van Chişinău. We rijden voorzichtig door stille dorpen zoals Ivancea en Brăneşti, en niet lang daarna zien we krijtrotsen opduiken. Als dichtgevouwen handen omringen de kliffen het meest heilige uitzicht van Moldavië: Orheiul Vechi (Oud Orhei). Vanaf de 13de eeuw kwamen monniken hierheen om er in stilte te leven en zich te bezinnen in de grotten in de rotswand. Een gebruik dat zo’n 500 jaar duurde. De Ascension of St Mary Church (1905) is verankerd in deze heilige plaats. De glinsterende koepel vangt het zonlicht van ver over de rivier Răut.

De monniken die de grotten bewoonden, zijn intussen grotendeels verdwenen. Maar Orheiul Vechi blijft een bezinningsoord: je kunt hier uren wandelen zonder een enkele ziel tegen te komen. Als ik over de Ivancea-Orheiul Vichi rij, kom ik geen enkele andere wagen tegen. Soms komt een ruiter voorbij die verschillende werklieden vervoert in een kar. Ze geven me een verbaasde blik.

In de dorpen zijn de huizen geschilderd in pastel blauw en groen, afgetekend tegen een achtergrond van kliffen. In de tuinen staan hekwerken vol klimplanten en de kalkoenen rusten in de schaduw. Dit tafereel, dat zo uit een landelijke sprookje lijkt te komen, maakt het haast onmogelijk om je ritme niet te vertragen tot het tempo van het Moldavische dorpsleven.

Een kruis langs de kant van de weg in Trebujeni | Foto: ©Shevchenko Andrey / Shutterstock

Proef het boerderijleven in Trebujeni

Trebujeni, ten zuidoosten van Orheiul Vechi, is toegankelijk via hobbelige zandwegen. De meerderheid van locals in dit trio van dorpjes houdt vee, en de kleine toestroom aan pelgrims en bezoekers zorgt niet voor veel toerisme. Desondanks is er een redelijk aanbod aan slaapplaatsen, herkenbaar aan de mooi versierde “pensiunea” (gastenverblijf) bordjes die in de voortuinen hangen.

Terwijl we voorzichtig Trebujeni binnenrijden, verspreiden de ganzen zich van ons pad en schrikken we af en toe van een verdwaald paard. We komen niet heelhuids aan, ergens onderweg verliezen we op een van de hobbelige wegen een wieldop. 

Ons verblijf, Casa din Lunca (+373 794 55 100, Trebujeni) ademt een rustieke sfeer uit die helemaal één is met zijn omgeving: van een krakende poort tot ouderwets borduurwerk. Ik gooi mijn rugzak op mijn bed en het stof komt uit mijn lakens. We kijken naar de tuin vol katten, tapijten zo versleten als het wifi-signaal, en een verlaten, leeg zwembad. ‘Ik zit in mijn kamer,’ zucht mijn reisgezel Jane, ‘met mijn boek.’

Onze stemming verandert wanneer de gastvrouw van het huis het eten naar de tuintafel brengt. Er zijn houten schalen met gerookt vlees en kruiken vol rode wijn, geplaatst tussen salades en kommen zure room. We snijden mămăligă, een polentataart, in partjes.

Terwijl we eten, komt het anders zo stille Moldavië tot leven. De nieuwe sfeer waarin we terecht zijn gekomen compenseert ruimschoots onze verloren wieldop van eerder die dag. 

De ingang van het Saharnaklooster | Foto: ©Andrienko Anastasiya / Shutterstock

Op kousenvoeten door geheimzinnige kloosters

Ten noorden van Trebujeni heerst een andere sfeer. Ongeveer 93% van de Moldaven behoort tot de Orthodoxe Kerk en de kloosters van het land zijn het bewijs van hun spiritualiteit.

Eén van de mooiste kloosters ligt langs de Dnjestr, een rivier tussen Moldavië en het dwergstaatje Transnistrië. Dertig kilometer ten noorden van Trebujeni ligt Tipova, Moldavië’s grootste en tevens één van de oudste grotkloosters.  Zoals in Orheiul Vechi, vind je ook hier grotten die ooit een bezinningsoord waren voor monniken. Maar er leven meer mythes op deze plek. Volgens lokale overleveringen vond Orpheus in Tipova het portaal naar de onderwereld. 

Nog eens 12 kilometer ten noorden, tegen de beboste heuvels, zien we de gouden koepels van het Saharnaklooster. Terwijl we door de tuinen wandelen, staren tuinmannen met aarde aan hun handen in onze richting. Zelfs onze fluisterende stemmen klinken luid. 

Maar een keer per week is Saharna oorverdovend. Deze locatie staat bekend als een plek voor duiveluitdrijving. Tijdens wekelijkse nachtelijke bijeenkomsten komen gelovigen vanuit heel Moldavië hierheen om zichzelf te zuiveren van kwade geesten. In die ceremonies wordt het monotone priesterlijke gezang onderbroken door hysterisch gegil.

Als we onder de schaduw van de kerktoren van Saharna lopen, tussen de perfect gesnoeide bloemen, is het moeilijk om je zoiets voor te stellen. Laat het duidelijk zijn dat Moldavië, met zijn legendes en heilige grotten, één en al mysterie is. Dit stukje Europa steelt je hart, je wieldoppen, en je drang om terug te keren naar het moderne leven.

Moldavië is de nummer 8 van de niet-te-missen bestemmingen van Europa dit jaar. Benieuwd naar de andere bestemmingen?

Openingsbeeld: Alex_Schmidt / iStock