De contrasten van Laos

Redactie Lonely Planet
De contrasten van Laos

Laos is een van de meest onontdekte landen van Zuidoost-Azië. Je vindt er communistische monumenten naast eeuwenoude Boeddhistische tempels
en op het menu staan slakken en kikkerbilletjes.

Op een smal terras met uitzicht op de wijde, bruine rivier de Mekong zit een twaalftal mannen in de schaduw van een bamboebosje. Ze spelen een spel dat nog Franser is dan knoflook. Pétanque, de Provençaalse variant van jeu de boules, is een obsessie in Luang Prabang, de op een na grootste stad van Laos. De spelers (gidsen, leraren en riksjachauffeurs) zijn verwikkeld in een hevige strijd. Ze lanceren de stalen ballen met een abrupte backhand-worp die doet denken aan de aanval van een cobra. ‘Iedereen speelt,’ zegt Som Phon, een van detoeschouwers. ‘Het bevrijdt je van al je stress, van je lijden.’

De geschiedenis van het arme, zwakke en ingesloten Laos is bepaald door machtige buitenstaanders: Frankrijk, Thailand, Vietnam, China, en zelfs Rusland en de VS. Ze hebben allemaal hun stempel gedrukt op deze natie.

Bakker Pon Panyatip met zijn verse baguettes: een culinaire erfenis van de Franse overheersing van Laos.  | Foto: Simon Urwin / Lonely Planet

Een paar kilometer van het pétanqueveld is de 40-jarige Pon Panyatip hard aan het werk. Hij kneedt gerezen deeg en vormt het tot baguettes. Zijn bovenlichaam is flink gespierd van het maken van 3.000 stokbroden per dag. Zo snel als hij het deeg kan maken, wordt het in de houtoven gestopt. Heeft hij nooit een keer genoeg van baguettes? Pon schudt zijn hoofd. ‘Soms eet ik ze ’s ochtends en ‘s avonds. Ik eet ze met boter, peper, gedroogd rundvlees of garnalenpasta.

Las was meer dan een halve eeuw protectoraat van Frankrijk, tot 1954. De gewoontes, het eten en de taal dragen allemaal sporen van de nu verdwenen Fransen, maar de meest opvallende nalatenschap is de architectuur. Het hart van Luang Prabang is een vingervormige kaap bij het samenvloeiingspunt van de rivieren Mekong en Nam Khan. Dit is de plek vanwaar de Fransen toezicht hielden op de bouw van lange, groene lanen met witte huizen.

Vientiane heeft Luang Prabag in 1563 vervangen als hoofdstad, maar de laatstgenoemde stad is veel mooier. Er hangt nog steeds de vredige, groene charme die de Fransen zo aangetrokken heeft. Het is er betoverend rustig. Bij zonsopgang is er geen auto op de weg te bekennen. Op de warme bries drijft de jasmijnachtige geur van teakbloemen. De ruige jungle omhult de stad en met de Mekong stromen je zorgen weg naar het zuiden.

Boeddhabeelden in stille overpeinzing in Wat Si Saket, de oudste tempel van de hoofdstad Vientiane.  | Foto: Simon Urwin / Lonely Planet

Onder de Fransen was Luang Prabang een achtergebleven gebied dat plezierzoekende beambten zonder ambitie aantrok. Schrijver Norman Lewis zei tijdens een bezoek aan de stad dat ze leken op de uitkomst van een succesvolle lobotomie: “zorgeloos en een tikje wellustig”. Sommige Fransen zijn blijven hangen na de onafhankelijkheid van Laos. Yannick Upravans grootvader, Henri, was een Franse soldaat die vanuit Marseille kwam om te dienen in de Eerste Indochinese Oorlog. 

Hij kwam om te vechten en te doden, maar hij werd verliefd. ‘Dat kwam vaak voor,’ zegt Yannick, een jeugdige man van in de 40. Henri is nooit terug naar huis gegaan.

Yannick is de kok en manager van L’Elephant, een restaurant in een Art Deco-hoekpand dat ooit van zijn grootmoeder was. Zij was een Laotiaanse vrouw die Henri trouwde en hem zes kinderen schonk. Het schaduwrijke interieur is een welkome onderbreking van de middagzon. De geur van frangipani-bloemen dringt door de luiken vanaf de Wat Nong Sikhounmuang-tempel aan de andere kant van de weg.

Het menu van Yannick is klassiek Frans met hier en daar een knipoog naar de Laotiaanse keuken. Hij serveert een estouffade (stoofschotel) van baars uit de Mekong en eend met een scherpe saus gemaakt van slijmappel in plaats van sinaasappel. Hij importeert slakken en veel van zijn wijnen uit Frankrijk, maar haalt zijn grenouilles (kikkers) uit Laos. ‘De Laotianen eten ook kikker,’ vertelt hij, ‘maar ze eten hem helemaal: kop, poten, huid en lichaam.’

 De zeer bekend aandoende Patuxai, wat triomfboog betekent | Foto: Simon Urwin / Lonely Planet

De Fransen waren niet de eersten, en ook zeker niet de laatsten die hun culturele stempel op het land gedrukt hebben. Dit is een gebied waar wereldmachten met elkaar botsten. Het is het trefpunt van hindoeïsme en boeddhisme, de buffer tussen de Franse en Britse rijken, maar ook waar de Sovjet-Unie en de VS verwikkeld waren in een indirecte oorlog.

Toen de Fransen in de 19de eeuw arriveerden, was Laos uiteen aan het vallen in de handen van Siam (het huidige Thailand). De Fransen steunden de Laotiaane monarchie en lijmden het fragiele koninkrijk weer aan elkaar. Ze bouwden een paleis voor de koninklijke familie. Marxistische rebellen, met steun van de Vietnamezen, pleegden een staatsgreep in 1975. Met het afzetten van de koning kwam er een einde aan een 600 jaar durende dynastie. Sindsdien is het land een communistische eenpartijstaat. De koning, koningin en de kroonprins werden binnen de landsgrenzen in ballingschap gezonden voor een “heropvoeding”. Ze zijn nooit teruggekeerd. Hoe en wanneer ze gestorven zijn is onderwerp van veel speculatie. Enkele leden van de koninklijke familie wonen nog steeds in Luang Prabang. De dochter van de kroonprins runt Hotel Santi, maar begrijpelijkerwijs houdt ze zich verder op de achtergrond.

Ontdek ook prachtig Finland

Openingsbeeld: Simon Urwin / Lonely Planet


Volg Lonely Planet op Instagram