Alentejo: dineren in Portugal, het land van de traditie

Redactie Lonely Planet

Alentejo is één van de meest onderschatte culinaire bestemmingen ter wereld. Thuisbasis van schilderachtige wijnvelden, olijfgaarden en vruchtbare landbouwgebieden is de Alentejo op vele manieren de gastronomische ziel van Portugal.

De regio produceert de helft van de nationale wijn en creëert een aantal van de beroemdste gerechten. Het bevat ook enkele van de meest authentieke restaurants in het land – plekken die eeuwenoude recepten en de diepe Alentejaanse verbinding met de grond eren.

Varkensvlees en schelpdieren worden gecombineerd in de carne de porco à Alentejana | Foto: ©REDAV/Shutterstock 

Culinaire schatten

De keuken van Alentejo is niet ingewikkeld, maar ook niet bepaald laagdrempelig. Het is simpelweg een presentatie van de rijke ingrediënten uit een regio met eeuwenoude, culinaire tradities. Versgebakken brood, olijven, wilde paddenstoelen, asperges, gezouten kabeljauw, wilde zwijnen en olijfolie zijn de bouwstenen van tijdloze recepten. Varkensvlees is hier koning, vooral porco preto (zwart varkensvlees), een bijzonder sappig stuk vlees dat afkomstig is van varkens die zijn opgegroeid in de eiken-boomgaarden van Alentejo en een eikelrijk dieet genoten hebben. De Alentejo produceert ook uitstekende kazen en het is de moeite waard om een pelgrimstocht naar Serpa te maken om het naamgenootje queijo de Serpa te proeven, een romige kaas met een sterk aroma, gemaakt van schapenmelk.

Je vindt hier vele inventieve combinaties in gerechten als carne de porco à Alentejana, een lokaal surf- en turfgerecht van varkensvlees en schelpdieren, vaak gekookt in een overdekte koperschotel. Brood komt ook vaak voor, bijvoorbeeld in açorda – broodsoep met knoflook en kruiden (meestal koriander) en olijfolie. Een andere geliefde klassieker is migas; verkruimeld brood met olijfolie, knoflook en warm water, geserveerd naast varkensvlees.

Migas - verkruimeld brood met olijfolie, knoflook en warm water - wordt vaak bij vlees geserveerd | Foto: nataliaspb / iStock

Hemelse desserts

Regionale specialiteiten gaan verder dan alleen voor- en hoofdgerechten. Veel steden en dorpen in Alentejo bereiden heerlijke gebakjes en desserts, inclusief versies die je nergens ander vindt. Volgens de traditie waren nonnen in kloosters de eersten die desserts maakten, zij begonnen hier in de 15e eeuw mee. Recepten werden in het nonnenklooster generatie op generatie doorgegeven en geheimgehouden. Vandaag de dag worden nog steeds enkele van de beste gebakjes gemaakt door nonnen. Ze staan in de wijde omgeving bekend als doces conventuais (kloosterlekkernijen).

In Évora kun je deze spirituele perfectie proeven in de Pastelaria Conventuel Pão de Rala. De klassieke, met tegels bedekte patisserie serveert veel zondige verleidingen, waaronder de specialiteit pão de rala, een amandeltaart gemaakt met eigeel en citroenschil.

Sericaia, een traditioneel toetje | Foto: ©Natalia Mylova/Shutterstock

Je hoeft Alentejo niet ver in te reizen om sericaia te vinden, een soort ei-custard met gekonfijte pruimen en kaneel. Hoewel het door heel de regio populair is, is het gerecht de trots van de stad Elvas, waar het vandaan komt. Elvas is dan ook nog steeds een van de beste plekken van Portugal om ervan te genieten.

Ondertussen verdient Portalegre een speciale vermelding voor zijn gebakliefhebbende inwoners – en de kloosterordes die deze gebakjes nog steeds maken. Elk jaar is de stad gastheer van de jaarlijkse Convent Sweet Fair, die je eind maart gedurende drie dagen de kans biedt om van de decadente verwennerijen te genieten.

Ontdek de wijnen van Alentejo | Foto: inaquim / iStock

Wijnreizen

Net als de Portugese keuken zijn de wijnen van Alentejo niet erg bekend buiten de landsgrenzen. Nog een reden om naar deze regio af te reizen dus, want je vindt hier een aantal uitzonderlijke wijnen. Een mix van gedurfde, volwaardige rode wijnen en gladde, evenwichtige witten wijnen is verspreid over acht afgebakende regio’s.

Een goede plek om de reis te beginnen is in Évora, in het informatiecentrum en de wijnwinkel van de Rota dos Vinhos do Alentejo (Wijnroute van Alentejo). Hier kun je een verscheidenheid aan wijnen proeven, routekaarten krijgen en alles te weten komen over nabijgelegen wijngaarden waar proeverijen verzorgd worden.

Als je niet veel tijd hebt, ga dan naar Herdade do Esporão. Gelegen ten zuiden van het kleine dorp Reguengo de Monsaraz produceert deze bijzondere wijnmakerij meer dan 40 druivensoorten, verbouwd met organische methodes en verspreid over 700 hectare. Stop voor een proeverij of een wijngaardtour, of beter nog, ga wat eten in het restaurant. Chef-kok Pedro Pena Bastos maakt seizoensgebonden gerechten, gemaakt van ingrediënten die afkomstig zijn van lokale producenten. Gerechten zoals Alentejo-lam met ooievaarsmelk en spruitjes combineren uitstekend met een volle, goede fles Esporão Reserve. Want als je hier eet mag een wijntje natuurlijk niet ontbreken.

Plaatsen zoals Évoramonte worden omringd door olijfgaarden en wijngaarden | Foto: marinzolich / iStock

Dineren op bestemming

Eten in Alentejo gaat niet alleen om heerlijk eten en wijn. Het gaat ook om de omgeving. Als je bereid een beetje van de gebaande paden af te wijken, dan zul je een aantal betoverende bestemmingen aantreffen: kleine, familiebeheerde eetgelegenheden aan smalle steegjes in middeleeuwse dorpjes, eetzalen met stenen muren op mistige bergtoppen en gezellige barretjes waar de lokale bevolking over borden bacalhau (kabeljauw) heen buigt en waar wijn rechtstreeks uit het vat wordt geschonken.

Hoog in het citadeldorp Monsaraz heeft de vriendelijke Dona Isabel al een behoorlijk lokaal gevolg gekregen door haar aanstekelijke gevoel voor humor en de schitterende keuken in haar rustieke, op een klif gelegen restaurantje. In de Sabores de Monsaraz bevat elk gerecht enkel ingrediënten van de hoogste kwaliteit en wordt het gemaakt met grote zorgvuldigheid. De royale borden met bacalhau dourado (kabeljauw met ei en aardappel) zijn hier altijd een goed idee en worden het best gevolgd door sericaia (ei-custard met gekonfijte pruimen) als dessert.

De kustlijn van Alentejo zorgt voor veel zeevruchten | Foto: zulufriend / iStock

Verborgen in de doolhofachtige steegjes van de wijk Mouraria in Évora zorgt het kleine Botequim da Mouraria, dat slechts plaats heeft voor 9 gasten, voor een intieme eetervaring. De overdadige Senhor Domingos is gastheer en sommelier. Hij verwelkomt de gasten, kiest wijnen uit en bedenkt eetsuggesties voor het menu dat elke dag verandert. Zijn vrouw Florbela kookt achter de schermen prachtige gerechten zoals porco preto en andere Alentejaanse delicatessen.

De Alentejo heeft maar een klein stukje kustlijn, maar het is erg mooi. Beeld je prachtige stranden, klifpromenades en, misschien wel het allerbelangrijkst, heerlijke zeevruchten in. Vila Nova de Milfontes heeft al het bovenstaande, inclusief het geroemde restaurant Tasca do Celso. In een heerlijke atmosfeer met een grote wijnkelder en een branderig haardvuur worden uitstekende Alentejaanse specialiteiten geserveerd, waaronder de beste zeevruchten uit de omgeving.

Alentejo is de nummer 6 van de niet-te-missen bestemmingen van Europa dit jaar. Benieuwd naar de andere bestemmingen?

Openingsbeeld: Fosterss / iStock