Een perfect weekend Gouda

Tjitske Kingma

Er zijn weinig Nederlandse steden die wereldwijd bekend zijn, maar van Noord-Amerika tot China, iedereen kent Gouda. Niet omdat het nu zo’n wereldstad is, maar omdat Goudse kaas al sinds de 17de eeuw wereldwijd verhandeld wordt. De Zuid-Hollandse stad vergaarde niet alleen veel rijkdom door het eetbare goud, maar ook dankzij zijn strategische ligging aan de Hollandse IJssel die overstroomt in de Gouwe richting Amsterdam. Anno 2022 betekent deze ligging dat Gouda uitstekend te bereiken is, maar er is nog een reden om de Kaasstad dit jaar te bezoeken: de stad viert zijn 750ste verjaardag. Feest mee en ontdek de gezellige straatjes, 17de-eeuwse grachten en Goudse gastvrijheid.

De gebrandschilderde glazen van de Sint-Jan. Foto: Tjitske Kingma

De bezienswaardigheid

Een bezoek aan Gouda is niet compleet zonder de Sint-Janskerk van binnen te bekijken. Deze 123-meter lange kruiskerk is niet alleen de langste kerk van Nederland, maar herbergt ook belangrijke kunsthistorische schatten. De kerk heeft namelijk maar liefst 72 gebrandschilderde ramen, waarvan 61 uit de 16de eeuw komen. Stap het kolossale gebouw binnen en vergaap je aan de gigantische glazen, waarvan sommige wel 20 meter hoog zijn. Niet alleen religieuze taferelen worden afgebeeld, ook gebeurtenissen uit de geschiedenis komen aan bod. Bij een bezoek zit een audiotour inbegrepen, die in zo’n 30 minuten meer vertelt over de geschiedenis van de glazen en de afbeeldingen die je ziet. Erg bijzonder, want de glazen hebben de beeldenstorm in 1566 overleefd. In 1573 werd de voorheen katholieke kerk protestants, waarbij de altaren en heiligenbeelden zijn weggehaald. De gebrandschilderde ramen mochten blijven, en werden zelfs aangevuld door nieuwe sponsoren: de steden van Holland. Ook hebben de glazen de Tweede Wereldoorlog overleefd: de ramen werden in 1939 al verstopt in melkkelders bij boeren in de buurt en later in bomkelders in de duinen bij Vogelenzang. 

De gebrandschilderde glazen zijn iedere maandag tot en met zaterdag te bezoeken, met uitzondering van enkele feestdagen. Tot  en met 1 oktober 2022 kun je daarnaast nog unieke extra’s beleven in en rond de Sint-Jan: beklim bijvoorbeeld de kerk voor een schitterend uitzicht op Gouda. Een unicum, omdat er van een nood een deugd is gemaakt door de steigers voor restauratiewerkzaamheden ook in te zetten voor het publiek. Daarnaast is er nog t/m 1 oktober de tentoonstelling Beleef het wonder van Gouda te zien in samenwerking met Museum Gouda. Hierbij zie je niet alleen prachtige altaarstukken die tijdelijk weer terug zijn in de kerk, maar ook de originele cartons – tot wel 22 meter lange schetsen – van de gebrandschilderde ramen, die normaliter secuur zijn opgeborgen, worden tentoongesteld in het museum. 
T/m 1 okt: Beleef het Wonder van Gouda: €19,50 en Beleef Gouda op grote hoogte €8,95. Combiticket €26. Vanaf 3 okt regulier ticket €9,50; sintjan.com

Tel de kazen bij de Gouda Cheese Experience. Foto: Tjitske Kingma

De activiteit

Gouda staat al honderden jaren bekend als kaasstad, maar dit gegeven werd flink onderbenut volgens ondernemers (en moeder en dochter) Mia Schaap en Femke van Munster. Daar moest verandering in komen, en dus openden ze in 2020 de Gouda Cheese Experience. Wie denkt dat dit alleen een trekpleister is voor buitenlandse toeristen, heeft het mis. Ook rasechte kaaskoppen kunnen nog wat leren van dit interactieve museum. Stap de gigantische Goudse kaas binnen en je reis begint. Kaasmeester Ralfie neemt je mee door het gebouw waarin je in een paar stappen leert hoe kaas gemaakt wordt en hoe Gouda er zo beroemd mee is geworden. Van de grazende koeien in de wei tot handjeklap op de kaasmarkt, alles komt aan bod. Niet alleen kinderen, ook volwassenen krijgen een vragenlijst om te testen of ze goed genoeg hebben opgelet om een heuse kaasmeester te worden. Verzamel alle stempels en let goed op om een oorkonde te ontvangen! Neem naderhand plaats voor een korte proeverij van verschillende Goudse kazen. 
Kinderen €14,50, volwassenen €16; goudacheese-experience.com

Koffie op het terras van Flossy. Foto: Mark Bogema

De winkel

Bloemist, koffiebar en conceptstore in één: Flossy bewijst maar weer dat je niet altijd hoeft te kiezen. Stap binnen voor een kop koffie met wat lekkers of neus tussen al het moois dat er verkocht wordt. Op de begane grond vind je verse bloemen en prachtige boeketten, evenals vazen en andere interieuraccessoires. Boven kom je in nog meer bloemenweelde terecht, maar dit keer zijn het bloemen van zijde, om een eeuwig boeket mee samen te stellen. De vriendelijke medewerkers helpen je graag om jouw perfecte boeket te creëren. Trek in iets zoets? Kijk dan in de vitrine van het souterrain en kies een lekkere cheesecake, brownie of tartelette. 
flossy.nl

Het interieur van brasserie de Zalm. Foto: Met dank aan de Zalm

Het restaurant

Sluit je dag af in Franse stijl door een hapje te eten bij brasserie De Zalm. Met zonnig weer is het er heerlijk toeven op het terras, pal naast het stadhuis. Op het menu staan gerechten uit de Franse keuken, zoals steak tartare en bouillabaisse, maar ook gerechten die zijn overgewaaid uit Londense pubs zoals fish and chips of een simpele burger. Vraag naar de catch of the day voor seizoensvis, om bijvoorbeeld het pannetje mosselen niet te missen. De proeverij van voorgerechten is in ieder geval een aanrader om een stukje keuzestress te vermijden en een gezellige manier om het diner te beginnen. Het tijdloze interieur met zwart-witte mozaïektegels en leren banken nodigen uit om lekker te tafelen en af te zakken met een cocktail naderhand, dus je kunt hier zo een avond vullen.
dezalm.com

Gouds Plateel in Museum Gouda. Foto: Mark Bogema

Het museum

Loop door het Lazaruspoortje naast de Sint-Jan die naar een ontspannen binnentuin leidt. Hierachter, in het voormalige middeleeuwse Catharina Gasthuis, zit Museum Gouda gevestigd. Het gebouw is an sich al een bezienswaardigheid, met onder andere een nog intacte chirurgijnskamer waar 17de-eeuwse chirurgen samenkwamen om te overleggen over hun patiënten. Andere hoogtepunten zijn de enorme maquette van Gouda, waarop je goed kunt zien hoe de stad er in de middeleeuwen uitzag, en de collectie 17de-eeuwse schuttersstukken. Rijke Goudse mannen sloten zich aan bij de schuttersgildes en lieten dat maar wat graag vastleggen. Het pronkstuk uit deze collectie is de Goudse krijgsraad door Ferdinand Bol, leerling van Rembrandt. Loop ook zeker even naar de bovenste verdieping voor het fraaie Gouds plateel, 20ste-eeuwse aardewerk dat
typisch is voor de stad.
T/m 1 oktober koop je een combiticket voor Beleef het Wonder van Gouda voor €19,50. Regulier tarief €13; museumgouda.nl

Het is heerlijk overnachten in de Apple Tree Cottage. Foto: Tjitske Kingma

De overnachting

Het pandje achter in de tuin van Jos en Marleens monumentale woning was tot 2018 in verval: de vloeren waren schots en scheef, en verwarming en elektriciteit waren er niet. Na een verbouwing is het huisje weer in ere hersteld – inclusief originele vloeren, nu wél recht – en ontstond de Apple Tree Cottage, naar de appelboom in de sfeervolle tuin. Op de begane grond vind je een badkamer met toilet en douche en een volledig uitgeruste keuken, dus je kunt zelf koken als je dat wil. Eet je ontbijtje aan de keukentafel of in de weelderige tuin, of kies ervoor om buiten de deur te ontbijten. Boven slaap je in een heerlijk bed onder de nok van het dak, waar je de originele balken van het pand ziet. De cottage ligt enorm centraal; loop de steeg uit en je staat op de Turfmarkt, een historische gracht in het centrum van Gouda. Opvallend is dat het water hier altijd hoog staat, of beter gezegd, de kade is laag, zodat de turf verladen kon worden. Binnen een paar minuten wandelen sta je op de Markt, waar veel van het leven in Gouda zich afspeelt. 
Vanaf €80; appletreecottage.nl

Smikkelen bij de Kamphuisen Siroopwafelfabriek. Foto: Tjitske Kingma

De lekkernij

Neem plaats in de ruimte achter het siroopwafelwinkeltje aan de Markt 69 en luister naar het verhaal van Wilhelmus Kamphuisen, wiens zoon Pieter Willem uiteindelijk in 1810 hét recept voor de Kamphuisen siroopwafel ontwikkelde. De siroopwafels werden mateloos populair en bleken een gat in de markt. Het recept werd in een verzegelde envelop gedaan zodat niemand ermee vandoor kon gaan en werd alleen nog mondeling overgedragen, waardoor Gouda dik 200 jaar later nog steeds kan smikkelen van dezelfde Kamphuisen siroopwafels. Na een overzicht van de geschiedenis gaat de geheime deur naar de fabriek open en kun je een kijkje nemen bij de echte wafelbakkers. Met een ingenieuze machine worden hompjes deeg in flinterdunne wafels veranderd. Een precies afgemeten hoeveelheid siroop komt bovenop een wafel, om ‘m vervolgens af te dekken met een tweede wafel. En waag het niet om het een stroopwafel te noemen! Aan het eind van de rondleiding is er uiteraard tijd om een kraakverse siroopwafel te proeven, nog warm en vers uit de machine. Je kunt niet anders dan een doosje meenemen voor de thuisblijvers.
Entree inclusief verse siroopwafel €9,95; siroopwafelfabriek.nl 

Proef verschillende Goudse biertjes en kazen bij de Goudse Waag. Foto: Lima Fotografie Goudse Waag 

De proeverij

Al eeuwenlang wordt er elke donderdag kaas verhandeld op de Markt in Gouda. Om ervoor te zorgen dat dit eerlijk verliep, werden de kazen van de handelaars gewogen in de Goudse Waag uit 1668. Dit historische object is niet door de minste ontworpen, namelijk Pieter Post, hofarchitect van stadhouder Frederik Hendrik en Amalia van Solms en ontwerper van onder andere het stadhuis in Maastricht en Huis ten Bosch, het woonpaleis van koning Willem-Alexander. Tegenwoordig fungeert het gebouw als winkel en museum in één. Haal lekkere Goudse kaasjes op de begane grond en leer meer over het gebouw en de functie ervan tijdens een korte audiotour. Trek in meer? Boek dan een kaas- en wijn- of bierproeverij. Op de eerste verdieping van de Waag, onder toeziend oog van het originele gevelreliëf, kun je kennismaken met een aantal verschillende Goudse kaasjes en bijpassende dranken. Door je bezoek te combineren met een rondleiding of audiotour door het kleine kaasmuseum is je kennis over kaas helemaal opgevijzeld.
Ticket met audiotour €6,50, voor €2,50 uit te breiden met een mini-proeverij Goudse kazen. Kijk voor overige proeverijen op de website; goudsewaag.nl

Het eclectische interieur van Casa Chow. Foto: Met dank aan Casa Chow

De lunch

Waan je heel even ver van huis bij Casa Chow aan de Markt. Met uitzicht op het stadhuis eet je hier streetfood van over de hele wereld, van tex-mex tot Japans. Kies een gerecht van het uitgebreide lunchmenu of vraag om de “high lunch”, waarbij je getrakteerd wordt op een etagère vol lekkers. Denk aan bao (Aziatische stoombroodjes) en sushi, maar ook zoetigheden als churros en brownie komen voorbij. Strijk neer op het gezellige terras of kies een plekje binnen, waar je begroet wordt door kleurrijke streetart met oosterse invloeden. Overigens kun je hier ’s avonds ook goed terecht voor zowel een diner of een lekkere cocktail, met op vrijdag en zaterdag muzikale begeleiding van een live DJ achter de draaitafel.
casachow.nl 

Reistips

Kijk voor meer informatie op welkomingouda.nl. Gouda is uitstekend per trein te bereiken, met veel verbindingen met steden door heel Nederland. Vanaf het station loop je in nog geen 10 minuten naar het centrum (NS.nl). Met de auto is uiteraard ook een optie. Parkeer je auto bij een van de betaalde parkeergarages of -terreinen rond het centrum of kies voor de gratis P+R Gouda Goverwelle. 

Openingsbeeld: Tjitske Kingma